مرحوم زیاد خان و اسب دره شوری

                                    مرحوم زیاد خان و اسب دره شوری

هر روز صبح زود،سر مهتر کوشش میکرد خود را قبـل از زیادخان به طویلــه برساند،تااشتـباهات احتـمالی کوچک و نادیده های ریزمهتران،در تیمار وشستن دم اسبان رابا دید تیزبینش بیابدو اصلاح نماید.پس از او خان بزرگ ایل جلیل وباشکوه دره شوری در اوج قدرت با بی تابی نزد اسبان که گرامی ترین قسمت ثروت بیکرانش بود میرسید.کارون، باج آلان،تاج وشهپررا یکی پس از دیگری بادقت از نظر میگذرانید.موی یال آنها را ازسوئی بسوی دیگـر گـردن می انداخت.لابلای موهــــای شلال وبراق دم آنهــــا را که صبــح با آب حنای پالایش شده شستشونموده بودند بازدید میکرد.دستمال ابریشمی مخصوص آنها را از جیــبش بیرون می آورد و گوشه های چشم آنهارا پا ک میکرد.مژه هایشان را از وسط انگشتانش می گذرانید.چهره بر صور ت آنها میگذاشت چشمانش را می بست و لحظاتی ساکت مـی ماند،شـاید از خــداوند که اورا لایق داشـتن چنین نعمتـــهای دانسته بود تشــــکر میـکرد.کر ه اسبهای شیطان دهان از پستان مادرشان بر میداشتند وبسوی او می شتافتند تا در دستان مهربان او قند نوش جان نمایند.

خان معتقد بود اسب در ه شـــــوری از رگ و ریشه اسبان اصیل عرب است که طی سالیان دراز در گذر از  کو هها  و کتل ها و سنگ لاخهای مسیر کوچ ایل دره شــــــــوری و تعقیب و گریز شکار و کبک وقیقاج زنی دست وپای قوی تر ،سم کوچــــــــک تر و سینه فراخ تر پیدا کرده ودر آب و هوای کوهستانی ایلمان حا ل و هوای دیگر یافتــــــه اند.پوست نازکتر از مخمل کاشان،گوشهای زیبای خنجر مانند،چشمان از حدقه بیرون زده درشتر از چشمان آهو ،گردن شمشیری بارگهای خونی قابل شمارش،گرده کوتاه،مناسب زین ودست وپای نزدیک بهم ودم پرچم گونه افشان بر کفل آنها ورقصیدن با ترنم نسیم دامنه های زاگرس هنــــگام راه رفتن،از خصیصه هائیست که هر بینده ای را مسحور خود میکند و از آن دل می رباید.

اگر بر زیبائی داستانهای عــذرا ووامق ،لیــــــــلی و مجنون،شــــــیرین و فرهاد،یوسف و زلیخا خوب آگاهید می توانید بر گوشه هائی  از زیبایی محبت و عشق زیاد خان بر اسبانش پی ببرید.

                               روان آن رادمرد بزرگ شاد،نامش مانا وراهش پررهرو باد.

                                                                                                                                           فریدون فرهنگ دره شوری

با سپاس از دوست ارجمند وهنردوستم آقای گودرز گودرزی که این مقاله ارزشمند  را ارسال فرمود ه اند.   

ائل یولو

 ائل یولو                                    

قاشقایی  ائللری  هامیسی  ائلیــم        اولــــلار گئــدن  یـــولــلار منیــــم  دوز یولـوم

هامی دیلدن  شیرین  اؤزآنا   دیــلیم        آرمـــانیم  ائلـیم دیــر ،یولـــــــوم دور دیلـیـم

او کی تاریخ بویو ائدمیــش دیردؤیوش       یئـرینـــه  آلمامیـش  قیــــــزیل یـا گــؤمــوش

مغرض تاریخچیلر یازمیشــلارسؤیوش       ائلیـم دیـر،ائـلیـم دیر،ائـلیــــــــــم دیـر، ائـلیم  

او کـی ایشیــقلانار  چیــراغـــی  یانا ر       او کـی باغـــلانـــــــاندا دیلـیـــــم  باغــلانار

اوکـی آچیــق  اولســـا ائلیـــم  اویانار       یـولـوم دور،یولــــــوم دور،یــولــــوم دور،یولـوم

اوکـی اؤزگــه لــردن بیــــزی باش یازار       سؤزونو ساخلامــــــیش داغـیــنان داشـلار

اوخومــاق یازمــاغـا بوگـون بئل باغلار       دیـلیــم دیر،دیـلیــــم دیر،دیلیـــــم دیر،دیلیـم

اوکـی هئـچ نامـردی اؤزونـه قوشــماز        ائلینـی ساخـــلادار اؤزگـــه اینـن جوشـماز

اوکی چالیشمادان هئچ زامان دوشمز      قــولـوم دور،قولــــوم دور،قولـــوم دور،قـولــوم

او کی چوخ یوللاردا ائدمیش دیر سفر      هر یئـرده بئل اه یمیــــش داغینــــان کــــــمر

اوکی سیـنمه میـش دیر ایندی یه قدر      بئـلـیم دیــر،بئلیـــــم دیر،بئلیــــم دیر،بئــلیم

اوکی یازماغیـنان تورک دیلی ساخلار      گاه آچــــیلار، گـــــاه با غـلانـــــار، گاه داغلار

اوســتونه قویـــــارلار هرگــــون وآیـــلار       الیـم دیر ، الیـــــم دیر ، الیــــــم دیر ، الیـــم

سؤزومـو دئییــرم ســیزاولــونگ واهـال      واری یانلـــی اوشـــــاق ـ قوجـــــایاجــاهــال

                                 بیلینگ اوکــی هرگـــون آچـارپروبال

                                ائلیم دیر،یولوم دیر،دیلـیم دیر،دیلیـم                                                       

                                                                             شعر:اوستاد اسدالله مردانی رحیمی نینگ دیر

 

 

                      

ینگی کیتاب موعررفلیگی(اوزاق یول)

موشتولوق !          موشتولوق !        موشتولوق!

                                                    اوزاق یول کیتابی(قشقایی شعری توپلوسی)

منتشر الدو :(سایین ارسلان شعرلرینینگ مجموعه سی دیر) 

 بو کیتاب آقای ارسلان میرزایی نینگ گؤزل شعرلرینگی مجموعه سی دیر،آقای میرزایی نینگ شعرلری بیر حس سه عجیبی  اخویانلارینا وئریر، راحتلیگه موخاطب لرینن ارتباط برقرار ائدیر.شعرلری کی ائلیمز درباره سی نه دئمیش واقعا اینسانینگ روحونو آپاریر آغیر ائلیمیزینگ خوش گونلرینه،عاشقانه شعرلری ،اینسانی عاشق  ائدیر وعاشق لری یاندیرر،مسائل اجتماعی و... ئی چوخ گؤزه ل تصویره چکمیش،واری ائلداش،دیلداش،یولداشلاریمدان ، مخصوصا رحیملی طایفاسیندان ایسترم بو ده یرلی ارزشمندکیتابی،کیتابلاری گنجینسینه اضاف ائدللر،بو کیتابینگ آدی اوزاق یولدیر امما اوزاقلاری چوخ یخین ادندیر. 

                                گؤتورمش ساز وساغلیغی     باشلامیش داماق چاغلیغـی

                                افسیـــلرباشـــدا یاغلیــغی    یاشیل بایداق ادمیــش گلیــر

                                گـؤزوم گؤردو بو شــولـو غو    جانـیم وئردیــم موشـــتولـوغــو

                                آرامـــــــــیزدن آیریلیــــغــــی   گؤزه ل ایراق ائتـمـــش گلیـــر

(ارسلان)

معرفی کتاب و مجلات قشقایی

کتابلاری کی قشقایونینگ فرهنگ،ادبیاتی و...ایچون چاپا ائتیردمیشلر

1. قاشقایی سؤزلوگو، فرهنگ لغات واصطلاحات ترکی قشقایی ــمؤلف:اسدالله مردانی رحیمی(رحیملی)
2. زبان ترکی قشــــــــــــــــقایی وشیوه نگارش آن ــ نویسنده:اسـدالله مردانی رحیمی
3. خود آموز زبان ترکی قشقایی ومبانی دستور آن ــ نویسنده:اسدالله مردانی رحیمی
4. آتالار سؤزو (ضرب المثلهای ترکی قشـــــــقایی) ـ مؤلــــــف:اسـدالله مردانی رحیمی
5. آساناکلار(ترانه های ترکی قشــــــــــــــــــــقایی) ـ مؤلـــــف: اسـدالله مردانی رحیمی
6. تاریخ مبارزات مردم ایل قشـــــــــــــــــــــــــــقایی ـ نویسنده:دکتر منوچهر کیانی
7. پرچمــــــــــــــــدارحمـــــــــــــــــــــــــــــاسه جنوب ـ نویسنده:دکتر منوچهر کیانی
8. نگاهی به ایل قشـــــــــــقایی بعداز شهریور۱۳۲۰ـ نویسنده:دکتر منوچهر کیانی
9. سیــــــــــــــــــــــــــــــــــه چــــــــــــــــــــــــادرهــــا ـ نویسنده:دکتر منوچهر کیانی
10. گــــــــــــرایــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــلی ـ نویسنده:دکتر منوچهر کیانی
11. افســـــــانه ها وقصه های ایل قشــــــــــــــــقایی ـ نویسنده:دکتر منوچهر کیانی
12. کوچ با عشـــــــــق شقــــــــــــــــــــــــــــــــــــــایق ـ نویسنده:دکتر منوچهر کیانی
13. بخــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــارای مــن ایل مــن ـ نویسنده:محمد بهمن بیــگی
14. بـــه اجــــــــــــــــــــــــــــــاقـت قســــــــــــــــــــــــم ـ نویسنده:محمد بهمن بیــگی
15. عرف و عـــــــادت درعشــــــــــــــــــایر فــــــــــارس ـ نویسنده:محمد بهمن بیــگی
16. طــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــلای شـــــــــهامــت ـ نویسنده:محمد بهمن بیـــگی
17. اگــــــــــر قـــــــــــــــــره قـــــــــــــــــــــــــــــــاج نبود ـ نویسنده:محمد بهمن بیـــگی
18. سالهای بحران ــ خاطرات روزانه محمدناصرصولت قشقایی،به تصحیح نصرالله حدادی
19. یادمانده ها«خاطرات محمد حسین قشقایی»
20. سپیده دم در ایران ــ نویسنده:شولتسه ـ هولتس«جاسوس آلمان در جنگ جهانی»ترجمه:مهرداد اهری
21. شهسواران کوهســــار«سفرنامه ی نواحی جنوب ایران وایل قشقایی»نوشته:ماری ترز ـ ترجمه:محمد شهبا
22. سرگذشت من در جنگ بین الملل دوم ـ استامبو ل ـ برلین ـ شیراز ــ نوشته:مهندس هومان فرزاد
23. تاریخ وقایع عشایری فارس ــ نویسنده:مظفر قهرمانی
24. کوچ نشینان قشقایی فارس (پییر ابرلینگ ـ فرهاد طیبی پور)
25. ایلات وعشایر(مسائل ایران وخاور میانه)
26. کوچ نشینی در ایران ــ نویسنده:سکندر امان اللهی
27. ایل قشقایی در جنگ جهانی اول ــ نویسنده:ناصر ایرجی
28. واسموس در میان دلاوران تنگستان وقشقایی  ــ  نویسنده:ناصر نجمی
29. تولدی در آتش ــ نویسنده:عوض الله صفری کشکولی
30. مهاجرت اسکان عشایرــ تالیف:دکتر مهدی قرخلو
31. نگاهی به تاریخ وفرهنگ ایلات ـ شش بلوکی و رحیملی قشقایی ـ نویسنده:الله داد بهرامیان
32. عشایر فارس ــ  مؤلف: ژـ دومورینی ــ  مترجم:دکتر جلال الدین رفیع فر
33. فراز ونشیب  ــ نویسنده: کیامرث کیانی
34. نقش کلانتران وکدخدایان درمدیریت شهر و روستا ــ نوشته:لطف الله احتشامی
35. ظلمت ـــ  نویسنده: داوود حسن آقایی
36. اگر مادر نمی مرد (مجموعه ی داستان) ــ نویسنده:محمود کاویانی
37. عشایر تنها ومدیر الفبا ــ نوشته:عبدالحسین سبحان پور
38. محمد بهمن بیگی  مدیر کل افسانه ای ـ گردآوری و پژوهش:امرالله یوسفی
39. قشقایی شعری (آثار شعرای قشقایی) ــ گرد آورنده: زنده یاد شهباز شهبازی
40. غزلسرایان قشقایی ــ گرد آورنده:منوچهر هنر ور
41. یار پاغ(اشعارطنز ترکی قشقایی) ــ تیمور گردانی
42. نغمه های ایل قشقایی(اشعارشعرای قشقایی) ــ گرد آورنده: زنده یاد نوذر دانشور قشقایی
43. ارمغان ایل قشقایی ــ مجموعه شعر علی اکبر حسنی طیبی
44. گؤروش دنا داغیندان(شعر در وصف کوه دنا) ــ منصور شاه محمدی
45. آی سودا ـــ مجموعه ی شعر محسن رجایی پناه(قرخلو)
46. سیری در بوستان قشقایی (گزیده اشعار مأذون) ــ نوشته :محمد نادری دره شوری
47. سایه ای از آفتاب(۱)یادمان میرزا مأذون قشقایی ــ نوشته:محسن احمدی
48. سایه ای از آفتاب (۲)دیوان میرزا مأذون قشقایی ــ نوشته:ناصر ایرجی
49. آللینجاق اولدوزو ــ نویسنده:فتانه مرادی
50. گلنار(داستان کوتاه) ــ نوشته:گودرز جمشیدی
51. قصه های کهن طنزهای نو ــ نویسنده:غلامرضا توکلی
52. فارس وجنگ بین الملل ـ نویسنده: محمدحسین رکن زاده آدمیت
53. شورش عشایر فارس ـ نویسنده:کاوه بیات
54. قشقایی در گذر تاریخ ـ ـنویسنده: امرالله یوسفی
55. قشقایی و مبارزات مردم جنوب ـ غلامرضا میرزایی دره شوری
56. زندگانی حکیم جهانگیر خان قشقایی ـ مؤلف:مهدی قرقانی
57. سر دلبران (مجموعه مقالات در دومین کنگره بین المللی حکیم جهانگیر خان قشقایی)
58. کوچ ـ نویسنده:فریدون فرهنگ دره شوری
59. مقدمه ای برشناخت ایلات وعشایر ـ نویسنده:عبدالله شهبازی
60. نهضت جنوب (فارس ـ قشقایی وغائله آذربایجان) ـ نویسنده:منصور نصیری طیبی
61. پیوستگی قومی وتاریخی اغوز ـ ایلهای قشقایی ـ نویسنده:حسین جدی (بایات)
62. سرنوشت ناتمام دیوان یوسف علی بیگ قشقایی ـ ناصر ایرجی
63. آموزش وپرورش در عشایر ایران ـ نویسنده:علی سهرابی
64. شبهای ایل ـ نویسنده:سهراب حاتمی بهمن بیگلو
65. شیرم را حلالت نمی کنم ـ نویسنده:تیمور گردانی
66. ورزش وبازی در ایل قشقایی ـ نویسنده:امرالله یوسفی
67. قاشقایی لوحه لری (شعر مجموعه سی) ـ حسین دوزگون
68. بلندای عشق (مجموعه شعر) ـ کوروش ایمانی ایمانلو
69. تاریخ اجتماعی وسیاسی ایل بزرگ قشقایی ـ نویسنده:نوروز درداری
70. نسیم کوهساران قشقایی ـ نوذر دانشور
71. اوزاق یول ـ شعر توپلوسی ـ ارسلان میرزایی
72. ائل سؤزو(سخن ایل) فصلنامه پژوهشی ،فرهنگی،هنری،سیاسی ـ دکتر منوچهر کیانی
73. صولت(نشریه علمی،فرهنگی،اجتماعی دانشجویان وفارغ التحصیلان قشقایی مقیم تهران)
74. مأذون (نشریه دانشجویی فرهنگی،اجتماعی دانشگاه تهران) ـ ناصر محمدی ـ محسن غدیریان فر
75. اویان(گاهنامه فرهنگی،اجتماعی دانشجویان دانشگاه اهواز ) ـ هومان عسگری
76. آغور ایل(نشریه دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی کازرون)
77. آیایدون(نشریه فرهنگی،تاریخی ،اجتماعی دانشجویان قشقایی خلیج فارس) ـ فرید شیخی
78. یاغیش(نشریه داخلی جمعیت جوانان قشقایی)
79. مارال (نشریه فرهنگی،اجتماعی دانشگاه پیام نور شهرضا)
80. قره قاج (نشریه جمعیت دانشجویان قشقایی دانشگاه پیام نور ممسنی)
81. فصلنامه های عشایری (ذخایر انقلاب) ـ سازمان امور عشایر ایران
82. نامه نور

سالام

شعر:آتام،نوذر رضايي رحيمينگدير

مندن سالام بومجليســـــه بوائله       مندن  سالام   بوفرهنگه    بوديله

مندن سالام چيچگلره  يارپاغــــا        مندن سالام ائل قايم اولان تورپاغا

مندن سالام شهيدلركه آدي يوخ       مجليسلرده سؤزلري يوخ يادي يوخ

مندن سالام قشقايونينگ ائلينـه        مندن سالام ائلینگ  شيرين ديلينه